Wydziedziczenie a zachowek

WYDZIEDZICZENIE A PRAWO DO ZACHOWKU

Wydziedziczenie pociąga za sobą skutek w postaci pozbawienia prawa do zachowku. Zostało uregulowane w art. 1008 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025). Wydziedziczenie należy wyraźnie rozróżnić od wyłączenia od dziedziczenia w drodze testamentu (negatywnego lub pozytywnego), albowiem są to dwie różne od siebie instytucje prawa. Wydziedziczenie sprowadza się do zniesienia ochrony uprawnionych do zachowku wskutek ich nieetycznego, niemoralnego zachowania. Jest zależne od woli samego spadkodawcy w przeciwieństwie do uznania za niegodnego dziedziczenia, którego dokonuje Sąd w wydanym przez siebie orzeczeniu.

Wydziedziczenia można dokonać wyłączenie w drodze testamentowej. Koniecznym jest wskazanie konkretnej przyczyny, zgodnej ze ścisłym katalogiem określonym w w/w przepisie prawa, zgodnie z którym:

„Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

1)wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2)dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3)uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.”

Brak wyraźnego wskazania jednej z w/w ustawowych przyczyn w testamencie spowoduje, że wydziedziczenie nie wywoła skutków prawnych (tak m. in. wyrok SN z 23 czerwca 1998 r., III CKN 561/97).

Co ważne - przyczyna wydziedziczenia musi być prawdziwa, w przeciwnym razie wydziedziczenie również będzie bezskuteczne. Prawdziwość przyczyny wskazanej w testamencie podlega badaniu przez Sąd w toku postępowania o zapłatę zachowku.

Jeżeli chodzi o przyczyny wydziedziczenia, to wskazać należy, że zachowania mające stanowić podstawę do jego wydziedziczenia uprawnionego musza być zawinione, stanowić rezultat nagannej decyzji tej osoby. Zachowania te w postaci postępowania sprzecznie z zasadami współżycia społecznego oraz niedopełnienia obowiązków rodzinny musza się dodatkowo charakteryzować uporczywością, a więc muszą one być długotrwałe, ciągłe oraz wynikać z negatywnej postawy danej osoby wobec możliwości wypełnienia obowiązków (osoba ta musi mieć obiektywną możliwość ich wykonania i jednocześnie nie chcieć tego uczynić).

Osoba wydziedziczona nie jest uprawniona do domagania się zachowku od osób, które zostały powołane do dziedziczenia czy też obdarowane za życia spadkodawcy. Wniesienie pozwu o zapłatę zachowku przez taką osobę - w razie wykazania w toku postępowania, że przyczyna wydziedziczenia była rzeczywista - doprowadzi do oddalenia powództwa.

Co ważne, skutki wydziedziczenia zstępnego nie rozciągają się na zstępnych wydziedziczonego (art. 1011 k.c.).

Wydziedziczenie nie wywoła skutków w sytuacji, w której spadkodawca przebaczył uprawnionemu (art. 1010 k.c.). Dla skuteczności przebaczenia wystarczy sama wola przebaczenia lub samo wyrażenie zmiany postawy uczuciowej spadkodawcy, będące ze swojej istoty właśnie przebaczeniem. Stanowcze wyrażenie pragnienia przebaczenia również uznać należy za przebaczenie.

Biuletyn

Biuletyn Kaszubskiego Instytutu Rozwoju Biuletyn Kaszubskiego Instytutu Rozwoju
  • Kontakt

    Kaszubski Instytut Rozwoju
    ul. R. Traugutta 7
    83-400 Kościerzyna
    tel./fax. +48 58 680 87 63
    tel. kom. 516-310-978
    www.kir.org.pl
    Email: biuro@kir.org.pl

    Konto: Bank PEKAO SA
    Nr: 33 1240 3783 1111 0010 2950 3073
    KRS: 0000096847
    REGON 192712444
    NIP: 591-15-52-244

    Aby się skontaktować można skorzystać z tego formularza.